Encyklopedia

== Kultura, oświata i sztuka ==

== Kultura, oświata i sztuka ==

[[Grafika:Kazimierz Wielki3.jpg|166px|thumb|200px|right|Domniemany portret Kazimierza Wielkiego - jeden ze zworników w [[Kamienica Hetmańska w Krakowie|Kamienicy Hetmańskiej]]]]

[[Grafika:Krakow kosciol sw Katarzyny 20070930 1522.jpg|166px|thumb|200px|right|Kościół Św. Katarzyny w Krakowie]]

[[Grafika:Krakow kosciol sw Katarzyny 20070930 1522.jpg|166px|thumb|200px|right|Kościół Św. Katarzyny w Krakowie]]

[[Grafika:Kazimierz Wielki3.jpg|166px|thumb|200px|right|Domniemany portret Kazimierza Wielkiego - jeden ze zworników w [[Kamienica Hetmańska w Krakowie|Kamienicy Hetmańskiej]]]]

Jedną z największych zasług Kazimierza Wielkiego było ufundowanie w [[1364]] [[Uniwersytet Jagielloński|Akademii Krakowskiej]]. Kazimierz pisał: ”Pragnąc gorąco jako obowiązani jesteśmy, aby rzecz każda pożyteczna i wszelkie powodzenie rodzaju ludzkiego wzmagało się, w przekonaniu, że się to duchownym i poddanym naszego państwa przyda, w mieście naszym [[Kraków|Krakowie]] postanowiliśmy miejsce wyznaczyć, gdzie by studium powszechne we wszelkiej nauce dozwolonej się rozwijało. I niech będzie perłą wiedzy przemożnej, aby wydawało ludzi dojrzałością rady znamienitych, cnót ozdobą jaśniejących, różnej wiedzy kierunków pełnych; niech będzie tam nauki źródło dobroczynne, z którego czerpać będą mogli wszyscy pragnący się oświecić naukowo”.

Jedną z największych zasług Kazimierza Wielkiego było ufundowanie w [[1364]] [[Uniwersytet Jagielloński|Akademii Krakowskiej]]. Kazimierz pisał: ”Pragnąc gorąco jako obowiązani jesteśmy, aby rzecz każda pożyteczna i wszelkie powodzenie rodzaju ludzkiego wzmagało się, w przekonaniu, że się to duchownym i poddanym naszego państwa przyda, w mieście naszym [[Kraków|Krakowie]] postanowiliśmy miejsce wyznaczyć, gdzie by studium powszechne we wszelkiej nauce dozwolonej się rozwijało. I niech będzie perłą wiedzy przemożnej, aby wydawało ludzi dojrzałością rady znamienitych, cnót ozdobą jaśniejących, różnej wiedzy kierunków pełnych; niech będzie tam nauki źródło dobroczynne, z którego czerpać będą mogli wszyscy pragnący się oświecić naukowo”.

Szkoła była wzorowana wedle praw na uniwersytety w [[Bolonia|Bolonii]] i [[Padwa|Padwie]], lecz zastosowano także schematy znane z [[Neapol]]u. Kazimierz chciał przede wszystkim, aby nowa szkoła kształciła prawników, którzy mogliby pokierować i wzmocnić administrację państwową, o którą tak bardzo dbał. Uczniowie Akademii mieli wiele przywilejów, takich jak zwolnienie z ceł i opłat. Zanim jednak dzieło owo zostało dokończone, Kazimierz zmarł.

Szkoła była wzorowana wedle praw na uniwersytety w [[Bolonia|Bolonii]] i [[Padwa|Padwie]], lecz zastosowano także schematy znane z [[Neapol]]u. Kazimierz chciał przede wszystkim, aby nowa szkoła kształciła prawników, którzy mogliby pokierować i wzmocnić administrację państwową, o którą tak bardzo dbał. Uczniowie Akademii mieli wiele przywilejów, takich jak zwolnienie z ceł i opłat. Zanim jednak dzieło owo zostało dokończone, Kazimierz zmarł.

Za panowania Kazimierza Wielkiego na terenie Małopolski powstało wiele gotyckich budowli, których lwia część była fundacjami królewskimi. Oprócz licznych zamków i miast wraz z obwarowaniami rozmieszczonych na terenie całego Królestwa był zaangażowany w liczne inwestycje w Krakowie, przede wszystkim na terenie [[Wawel]]u. Objął po Władysławie Łokietku patronat przy rozbudowie gotyckiej katedry, gdzie postawił monumentalny nagrobek dla swojego ojca. Rozbudowany został także zamek wawelski, którego fragmenty z tych czasów zachowały się do dziś (część północno wschodnia, z Wieżą Duńską, Kurzą Stopą, oraz Salą Kazimierzowską). W założonym przez monarchę [[Kazimierz (dzielnica Krakowa)|Kazimierzu]] ufundował dwie monumentalne świątynie - [[Kościół Bożego Ciała w Krakowie|farę p.w. Bożego Ciała]], oraz [[Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej i św. Małgorzaty w Krakowie|kościół p.w. Św. Katarzyny i Małgorzaty]] wraz z klasztorem [[Augustianie|Augustianów]] których monarcha sprowadził z Pragi. Następnie w ramach [[ekspiacja|ekspiacji]] po zabójstwie [[Marcin Baryczka|Marcina Baryczki]] na terenie Małopolski ufundował wiele świątyń m.in. w [[Niepołomice|Niepołomicach]], [[Stopnica|Stopnicy]], [[Bazylika Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Wiślicy|kolegiatę w Wiślicy]] i [[Bazylika katedralna Narodzenia NMP w Sandomierzu|katedrę w Sandomierzu]].

Za panowania Kazimierza Wielkiego na terenie Małopolski powstało wiele [[gotyk|gotyckich]] budowli, których lwia część była fundacjami królewskimi. Oprócz licznych zamków i miast wraz z obwarowaniami rozmieszczonych na terenie całego Królestwa był zaangażowany w liczne inwestycje w Krakowie, przede wszystkim na terenie [[Wawel]]u. Objął po Władysławie Łokietku patronat przy rozbudowie [[Katedra na Wawelu|katedry]], gdzie postawił monumentalny nagrobek dla swojego ojca. Rozbudowany został także [[Zamek Królewski na Wawelu|zamek wawelski]], którego fragmenty z tych czasów zachowały się do dziś (część północno wschodnia, z Wieżą Duńską, Kurzą Stopą, oraz Salą Kazimierzowską). W założonym przez monarchę [[Kazimierz (dzielnica Krakowa)|Kazimierzu]] ufundował dwie wielkie świątynie - [[Kościół Bożego Ciała w Krakowie|farę p.w. Bożego Ciała]], oraz [[Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej i św. Małgorzaty w Krakowie|kościół p.w. Św. Katarzyny i Małgorzaty]] wraz z klasztorem [[Augustianie|Augustianów]] których monarcha sprowadził z Pragi. Następnie w ramach [[ekspiacja|ekspiacji]] po zabójstwie [[Marcin Baryczka|Marcina Baryczki]] na terenie Małopolski ufundował wiele świątyń m.in. w [[Niepołomice|Niepołomicach]], [[Stopnica|Stopnicy]], [[Bazylika Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Wiślicy|kolegiatę w Wiślicy]] i [[Bazylika katedralna Narodzenia NMP w Sandomierzu|katedrę w Sandomierzu]].

== Sprawa dziedzictwa tronu ==

== Sprawa dziedzictwa tronu ==